دانشیار موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
چکیده
شورهزارها از مهمترین زیستبومهای مناطق خشک و نیمهخشک ایران بهشمار میآیند و پوشش گیاهی آنها نقش چشمگیری در پایداری خاک، جلوگیری از فرسایش و استفاده بهینه از منابع آب و خاک شور دارد. در این مطالعه، بهمنظور شناخت بهتر ظرفیتهای طبیعی کشور در زمینه شورورزی، گیاهان بومی رویشگاههای شور ایران شناسایی و معرفی شدند. نتایج بررسیها که بر پایه جمعآوری نمونههای گیاهی از مناطق مختلف کشور و استفاده از منابع فلوریستیکی معتبر (مانند Flora Iranica و فلور ایران) بهدست آمد، نشان داد که پوشش گیاهی شورهزارهای ایران شامل ۱۸۵ گونه شورزیست (هالوفیت) متعلق به ۶۳ جنس و ۲۴ تیره گیاهی است. بیشترین تعداد گونهها به تیرههای اسفناجیان (Chenopodiaceae) با ۹۴ گونه، گز (Tamaricaceae) با ۲۴ گونه و کلاه میرحسن (Plumbaginaceae) با ۱۵ گونه تعلق داشت. در میان جنسهای گیاهی، Salsola با ۲۱ گونه، Tamarix با ۲۰ گونه و Suaeda و Limonium هرکدام با ۱۲ گونه بیشترین تنوع را نشان دادند. همچنین گیاهان یکساله و چندساله علفی، با سهمی بهترتیب 30/8 و 26/5 درصد، شکلهای رویشی غالب در این رویشگاهها هستند. شناخت و بهرهگیری اصولی از این گونههای شورزیست میتواند راهگشای توسعه سامانههای شورورزی پایدار در کشور باشد؛ زیرا بسیاری از این گیاهان توانایی تولید علوفه، مواد دارویی و حتی سوخت زیستی را دارند. از اینرو، معرفی و کشت آنها در اراضی شور و کمبازده میتواند ضمن افزایش بهرهوری منابع طبیعی، به تقویت امنیت غذایی و اقتصادی مناطق خشک کمک کند.
)