استفاده از گیاهان شورزی در تغذیه دام؛ راهکاری برای مقابله با کمبود علوفه در مناطق خشک و شور

دامپروری در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران با چالش‌های جدی همچون کمبود علوفه، خشکسالی‌های مکرر، تخریب مراتع و افزایش شوری خاک و آب مواجه است. این شرایط سبب کاهش تولید علوفه سنتی و وابستگی بیشتر دامداران به خرید نهاده‌های دامی شده است. در چنین وضعیتی، بهره‌گیری از اراضی شور که بخش بزرگی از آن‌ها به دلیل شوری بالا غیرقابل استفاده مانده‌اند، فرصتی مهم برای توسعه تولید علوفه محسوب می‌شود. شورورزی رویکردی نوین است که به‌ویژه بر استفاده از توانایی گیاهان شورزی برای رشد در شرایط سخت شوری و خشکی تکیه دارد. مطالعات نشان داده‌اند که شورزیست‌ها می‌توانند ارزش غذایی قابل‌قبولی برای نشخوارکنندگان فراهم کنند. تعدادی از مهمترین این گیاهان شورزی و متحمل به شوری شامل آتریپلکس، کوشیا، سالیکورنیا، سیاه شور (سوئدا)، تاغ و خار شتر، سورگوم علوفه‌ای و کاکتوس علوفه‌ای می­باشند که برای هر یک از این گیاهان، لازم است ارزش غذایی تقریبی، دام‌های مناسب، میزان مصرف در جیره، محدودیت‌های احتمالی و روش‌های نگهداری علوفه مورد توجه قرار گیرد. بر اساس پژوهش­های انجام شده، میزان مصرف پیشنهادی این علوفه‌ها بر مبنای وزن مرطوب در روز در جیره گوساله‌های پرواری به‌ترتیب برای آتریپلکس (1 تا 5 کیلوگرم در روز)، کوشیا (تا 1/5 کیلوگرم در روز)، سالیکورنیا (۱ تا 2 کیلوگرم در روز)، سیاه‌شور یا سوئدا (0/5 تا 1/25 کیلوگرم در روز)، سورگوم علوفه‌ای (3 تا 5 کیلوگرم در روز)، کاکتوس علوفه‌ای (2/5 تا 4 کیلوگرم در روز)، خارشتر (تا 2 کیلوگرم در روز) و تاغ (1 تا 2/5 کیلوگرم در روز) می­‌باشد. اصول کلیدی استفاده میدانی از این منابع علوفه‌ای شامل مخلوط‌سازی با علوفه‌های معمولی برای تعادل جیره، عادت‌دهی تدریجی دام برای جلوگیری از اختلالات گوارشی، و دسترسی دائمی دام به آب شیرین به‌ویژه هنگام مصرف گیاهان با میزان نمک بالا مانند سالیکورنیا و سوئدا می­باشد. به‌کارگیری گیاهان شورزی در قالب برنامه‌های شورورزی می‌تواند اراضی شور و کم‌بازده را به منابع تولید علوفه تبدیل کند، هزینه‌های خوراک را کاهش دهد و تاب‌آوری دامپروری در مناطق خشک را افزایش دهد.