شفق؛ رقم جدید گندم نان متحمل به تنش شوری و مناسب اقلیم معتدل وگرم کشور

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران

4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران

5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

6 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

7 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

8 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

9 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

10 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

11 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران

12 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل(مغان)، ایران

13 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران

14 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان دزفول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران

15 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بروجرد، ایران

16 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

17 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

18 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران

19 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران

چکیده

رقم شفق حاصل دورگ گیری بین رقم گندم متحمل به شوری سیستان به عنوان والد مادری و لاین متحمل به شوری (1-66-22//Bow"s"/Crow"s"/3/Kavir /4/ IRENA/BABAX//PASTOR) به‌‎عنوان والد پدری در بخش تحقیقات به‌نژادی غلات در کرج و انتخاب در نسل‌های در حال تفکیک تحت شرایط تنش شوری در ایستگاه مرکزی یزد با هدف تولید ارقام متحمل به شوری با پتانسیل عملکرد بالا می‌باشد. نتایج آزمایش‌های مقایسه عملکرد تحت شرایط آبیاری با آب شور در پنج ایستگاه تحقیقاتی یزد (8 دسی‌زیمنس بر متر)، اصفهان (10/5 دسی‌زیمنس بر متر)، کرمان (9/3 دسی‌زیمنس بر متر)، بیرجند (10/7 دسی‌زیمنس بر متر) و زابل (9/4 دسی‌زیمنس بر متر) نشان دهنده برتری رقم شفق نسبت به ارقام شاهد ارگ، افق و نارین بود. در آزمایشات سازگاری، این رقم با میانگین عملکرد دانه 4973 کیلو گرم در هکتار به‌ترتیب 728، 986 و 759 کیلوگرم نسبت به ارقام شاهد ارگ، افق و نارین و به‌طور میانگین 16 درصد نسبت به میانگین ارقام شاهد افزایش عملکرد داشت. رقم شفق در آزمایش‌های ترویجی در شرایط زارعین در مکان‌های مختلف تحت شرایط تنش شوری، با میانگین عملکرد 4522 کیلوگرم در هکتار در مجموع به طور میانگین 448 کیلوگرم (حدود 11 درصد) نسبت به رقم شاهد نارین افزایش عملکرد داشت. رقم شفق نسبت به بیماری زنگ زرد نیمه حساس تا نیمه مقاوم می‌باشد. این رقم علاوه بر مقاومت به ورس و ریزش دانه و کیفیت نانوایی مطلوب (12/1 درصد پروتئین، سختی دانه 52 وگلوتن مرطوب 28 درصد)، دارای برتری عملکرد نسبت به ارقام شاهد ارگ، افق و نارین، و هم چنین سازگاری مناسب در مناطق دارای آب و خاک شور (با شوری آب آبیاری 6/3 تا 11/5 دسی زیمنس بر متر) در اقلیم گرم و معتدل کشور می‌باشد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات